Weer wat titels van boeken die afgelopen maand de revue passeerden.

Arundhati Roy, Mother Mary comes to me (geweldig boek over een bijzondere moeder die het erfrecht in de staat Kerala? wist te veranderen, maar ook een boek over opgroeien in land waar wij ons niet eens een voorstelling van kunnen maken), Philip Claudel Alles waar ik spijt van heb (van Claudel kun je nooit genoeg lezen), Nazanine Hozar Aria (halverwege gestopt ondanks dat ik het een boeiend boek vond over opgroeien in de Iraanse samenleving in de jaren 70).

Een heel ander boek dat al jaren in mijn kast lag te wachten om te worden gelezen is de biografie van een verre voorvader van moeders kant Jan Adriaansz. Leeghwater van Dirk de Herder, Joep Monikkendam en Hans Woestenburg. Omdat ik in Alkmaar naast een molenexpert/molenbezitter ben komen wonen raak ik steeds meer geïnteresseerd in de geschiedenis van de Zaan met al zijn molens (Mijn eerste baan als 12-jarige was in de beroemde molen De Bleeke Dood) Zo ben ik er achter gekomen dat deze man (1575-1750) de uitvinder was van de duikklok (voorloper van het duikpak), en dat hij daardoor bekend/beroemd werd en de aanbesteding kreeg van de VOC om een molen (dat werd de achtkant bovenkruier) te ontwerpen die de Beemster zou leegmalen. Zijn achternaam Leeghwater kreeg hij van dorpsgenoten uit De Rijp. Waar hij later ook het raadshuis zou bouwen. Hij reisde uiteindelijk heel Europa door en werd ook nog ingezet tijdens de 80-jarige oorlog om het land rond Den Bosch leeg te malen dat de Spanjaarden onder water hadden gezet. Er waren meer molenaars die toen dingen uitvonden, maar hij was de enige die zich op latere leeftijd terugtrok en boeken schreef, o.a. De Crooniecken (over zijn reizen), en Het Haarlemmermeer-Boeck waarin hij het ontwerp voor de drooglegging van die polder schetste (gebeurde door omstandigheden pas 100 jaar later. Het boek van Jef Last Leeghwater maalt de meren leeg (1942) wat ik ook in mijn bezit heb en wilde lezen heb ik terzijde geschoven (niet te lezen). Onderstaand boek is niet hetzelfde als het boel dat ik gelezen hebt, dit is waarschijnlijk een herdruk.

Momenteel zit ik te wachten op het net geschreven boek van Donald Niedekker Nevenwezen, over twee jongens, een uit de Zaan en een uit West-Afrika. Ik lees in een recensie dat Niedekker net als ik naast de fabriek woonde (de stank van Cacao!!) en ook nog in dezelfde straat.

Twee jongens, twee werelden; de een groeit op onder de rook van een Zaanse cacaofabriek, de ander werkt op een plantage in West-Afrika. Ze worden door balenlossers, molenaars, middenstanders, een stenen adelaar, een rondreizende verhalenverteller, een chauffeur, een panter en een krokodil op sleeptouw genomen door de jaren zeventig. Hun levens raken elkaar – door de geur van cacao en de grillen van de Azteekse scheppergod Quetzalcoatl en zang- en bloemen-god Xochipilli, die hoog boven de twee jonge protagonisten hun glorie proberen te herwinnen. Op sprankelende wijze laat Donald Niedekker in het even geestige als ontroerende Nevenwezen zien hoe mythe en werkelijkheid, verleden en heden elkaar voortdurend spiegelen. Van Donald Niedekker verschenen bij Koppernik eerder Als een tijger, als een slak (2014), Oksana (2017), Wolken &c. (2018), Zo zie je alles (2019), Kraai (2021), Ochtenden (2023) en Rouw (2024). Niedekker ontving in 2021 de VUB Luc Bucquoye-prijs voor eigenzinnige literatuur. Zijn roman Waarachtige beschrijvingen uit de permafrost werd bekroond met de F. Bordewijk-prijs en stond op de shortlist van de Boekenbon Literatuurprijs, de Libris Literatuur Prijs 2023 en de Confituur Boekhandelsprijs, en werd in meerdere landen vertaald.

Griep, vakantie, verplichtingen en andere omstandigheden, de laatste boekenclub was drie maanden geleden!!. Maar goed, hier zijn weer de nieuwe boeken die afgelopen maanden werden gelezen.

Over het gelezen boek Er stromen rivieren in de lucht van Elif Sfafak waren de meningen verdeeld, knap boek met interessante thema’s, maar ook te veel een constructie, magisch realisme dat niet altijd goed viel, wetenschappelijke humbug. Maar al met al toch met veel plezier gelezen. Het nieuwe boek voor de volgende boekenclub wordt Het Vlees van David Szalay, die voor dit boek vorig jaar de Booker prize won. Het andere voorstel De Toverberg van Thomas Mann tillen we over de zomer heen want behoorlijk dik.

Het leven van de Hongaarse István begint in een appartementencomplex in de jaren tachtig en voert hem langs de loopgraven van Irak, de achterkamers van Londense nachtclubs en de marmeren foyers van de superrijken. Steeds opnieuw belandt hij op een kruispunt, zonder zelf een richting te kiezen. Van jonge minnaar tot soldaat, van uitsmijter tot bodyguard, van echtgenoot tot weduwnaar – Het vlees is het portret van een man die door het leven wordt voortgestuwd, machteloos tegenover zijn verlangens, zijn verleden en het toeval dat hem vormt.

Een prachtige roman over een man overvallen door het leven, ogenschijnlijk passief – en toch van begin tot eind aangrijpend.

‘Een meeslepende verkenning van wat het betekent om te leven.’ – The Guardian

Fictie. De boeken die buiten het verplicht boek werden gelezen: Adriaan van Dis Alles voor de reis (leverde een leuke discussie op over fictie/nonfictie), Christoffer Clark (van het boek De slaapwandelaars), Een schandaal in Koningsberg (aanrader), Gaea Schoeters Het geschenk (aanrader, hilarisch), Wieslaw Mysliwski Het paleis (geen aanrader), Frank Westerman Zeven dieren bijten terug (over de reis van Willem Barentsz) en Emma Doude van Troostwijk Mensen van de dag.

Plots wemelt het in Berlijn van de olifanten. Algauw wordt duidelijk dat de dieren niet uit de dierentuin komen, maar een geschenk van de president van Botswana zijn. 20.000 olifanten heeft hij de Duitsers cadeau gedaan, als ‘dank’ voor de verscherpte wetgeving met betrekking tot de invoer van jachttrofeeën.

‘Jullie Europeanen willen ons vertellen hoe we moeten leven. Misschien moeten jullie zelf maar eens proberen hoe het is om met megafauna samen te leven.’

De bondskanselier zit met de handen in het haar: hij moet deze crisis snel en daadkrachtig aanpakken. Want straks zijn er verkiezingen en zijn politieke tegenstanders ruiken bloed…

Non-fictie. Thomas Bollen Geld genoeg, maar niet voor jou; hoe heroveren we de macht over ons geld, Keiron Pim Eindeloze vlucht, het leven van Joseph Roth, Jan van der Mast Agneta, Doortje Smithuijsen Ik zou je dochter kunnen zijn, Ilja Leonard Pfeiffer Absolute democratie, Ben Wilson Metropolis, de grootste uitvinding van de mens, Dirk de Wachter, Wachten en Geert Mak In Europa.

Dit boek laat je anders naar de euro’s op je bankrekening kijken. Waarom kan de een ondanks hard werken en sparen geen woning betalen, terwijl de ander slapend rijk wordt van stijgende huizenprijzen? Waarom is er wel geld voor investeerders om zorginstellingen op te kopen en uit te kleden, en niet om de economie snel te verduurzamen? Om de grote problemen van nu op te lossen, moeten we het hebben over hoe ons geld écht werkt — en hoe het anders kan.

Onderzoeksjournalist Thomas Bollen neemt je mee naar het internationale strijdtoneel van ons geld. Hier nemen burgerbewegingen, wetenschappers en oud-bankiers het op tegen de machtigste bedrijven ter wereld. Samen reizen we langs de goudkluizen en banktorens van de gevestigde financiële orde. We volgen hoe geld door de samenleving stroomt en ontrafelen hoe tech-miljardairs en cryptobedrijven met hun digitale munten stilletjes de macht overnemen. Als we niet ingrijpen, groeit de kloof tussen de superrijken en de rest. Geld genoeg, maar niet voor jou laat zien wat er nodig is om het tij te keren. Hoe heroveren we de macht over ons geld?

Verder kwam nog voorbij Dubble Jeopardy op Netflix, en Alphago en Coded Bias ook op Netflix, het radioprogramma Nooit meer slapen, daarin Ongelooflijke verhalen (ook een podcast) vaan Met Beatrice de Graaf.

En:Op 13 april is er een lezing van het Fysisch Genootschap over Alzheimer door hoogleraar Scheltens (in wijkcentrum Overdie).

Vanwege de feestdagen veel gelezen, want fatsoenlijke televisie is er amper. Hier een overzicht: De kremlinfluisteraar van Guiliano Da Empoli (aanrader), De toekomst van geografie hoe strijd om de ruimte onze wereld zal veranderen van Tim Marshall (onrustbarend), Lenin in de trein van Catherine Merridale (interessant vanwege parallellen met huidige tijd), Galmende geschiedenissen van Sinan Cankaya (mee gestopt), Autocratie bv Ann Applebaum (nog mee bezig, een must), Urszula Honek Witte nachten (uniek boek), Philippe Sands De verdwijning van Londres 38, over Pinochet in Engeland en een nazi in Patagonie (na De rattenlijn weer een ongelooflijk verhaal van mensen die (bijna) overal mee wegkomen.

In dit boek vertelt bestsellerauteur Philippe Sands het opzienbarende verhaal van de Chileense dictator Augusto Pinochet, oud-SS-officier Walter Rauff en de sinistere verbanden tussen deze twee. Rauff, die in de Tweede Wereldoorlog een sleutelrol speelde bij de ontwikkeling van mobiele gaswagens, wist zijn straf te ontvluchten en zette zijn leven voort in Chili. Maar vanaf het moment dat geruchten de ronde deden over Rauffs betrokkenheid bij de misdaden van Pinochet en de verdwijningen die Chili teisterden, ontvouwt zich een huiveringwekkend verhaal.

Wanneer Sands in 1998 bij de arrestatie van Pinochet in Londen wordt aangewezen om de dictator te adviseren, kiest hij er in plaats daarvan voor om als jurist voor Human Rights Watch onderzoek te doen naar de banden tussen Rauff en Pinochet. In De verdwijningen van Londres 38 onthult hij voor het eerst het verborgen dubbelverhaal over massamoord en de verbanden tussen de verschrikkelijke gebeurtenissen in de jaren veertig en die in onze eigen tijd. Wat volgt is een ijzingwekkende geschiedenis waarin de echo’s van historische misdaden weerklinken binnen de muren van het lage, nietszeggende gebouw aan Londres 38 in Santiago.

Urszula Honek schrijft in Witte nachten met een ongelooflijk rijk taalpalet aan kleuren en stijlen over de verlangende, verdrietige, liefdevolle mensen uit een slaperig dorp aan de voet van de Poolse Beskiden. Ingebed in het verlaten, heuvelachtige boslandschap geeft ze hun in dertien met elkaar verbonden verhalen een stem. Zo
beschrijft ze in een verhaal vrienden die elkaar van school kennen en op zoek zijn naar werk. In een ander staat een meisje haar grootmoeder bij als die sterft, zonder het te weten. In weer een ander verhaal wil een ongetrouwde jonge vrouw meer van het leven dan haar wordt geboden. Het leven in het dorp wordt gekenmerkt door
naamloze angsten die raken aan het verleden, maar ook door vriendschap, empathie en een verbondenheid met alles wat leeft.

Ondanks de kanttekeningen bij het boek van Krashnohorkai (dystopisch, donker, zwaar,saai af en toe, moeilijk), vonden we het toch een heel bijzonder boek en een enorme prestatie vanwege het taalgebruik. Het volgende boek dat we gaan bespreken is van Elif Shafak, Er stromen rivieren in de lucht. Andere voorstellen waren, Kamel Daoud Houris (had ik wel zin in), Kiran Desai, De eenzaamheid van Sunny en Sonia, Jeroen Olyslaegers Wil.

Londen, 1840. Arthur raakt gefascineerd door het oude Mesopotamië en in het bijzonder door het epische Gilgamesj-epos, over een hooghartige held die pas tot inkeer komt wanneer hij alles kwijt is.

Turkije, 2014. De 10-jarige Narin moet vluchten voor isis, samen met haar oma, die uit een lange lijn van vrouwelijke zieners komt.

Londen, 2018. Zaleekhah vindt troost in haar onderzoek naar rivieren, en komt via een vriendin in aanraking met een bijzondere oude taal.

Wat de drie buitenstaanders door de eeuwen heen met elkaar verbindt, is het water, want: ‘Water bewaart alle herinneringen. Het zijn de mensen die vergeten.’

Boeken die verder nog ter tafel kwamen; Rob de Wijk, Het nieuwe ijzeren gordijn, hoe de machtspolitiek terugkeert in Europa, Orhan Pamuk, De vrouw met het rode haar, Rene van der Heijden, De tsarina van Bergen, hoe een Duitse gouvernante van een ingeslapen duindorp een mondaine badplaats en kunstenaarskolonie maakte, Gerbrand Bakker, Privedomein serie o.a. Aan mij heb je niks, Pauline Slot, Bergen aan zee, Jolanda Linschooten (ultraloper, vele boeken geschreven) en Joe Simpson Over de rand.Ook kwam er een Netflix serie voorbij, Mano de Hierro.

Zou iemand bedacht hebben dat de Duitse gouvernante die in 1873 met een koets in Bergen arriveerde honderd jaar na haar dood nog steeds een blijvende invloed zou hebben op het dorp en de streek? Marie van Reenen-Völter (1854-1925) ging werken bij een welgestelde familie, werd verliefd op de oudste zoon – de latere burgemeester en heer van Bergen – en ontpopte zich als een veelzijdige vrouw die haar tijd ver vooruit was.
Marie zette zich actief in om de positie van de vrouw te verbeteren en drukte haar stempel op de belangrijke ontwikkelingen van het duindorp in de belle époque: van de aanleg van een spoorverbin­ding en renbaan tot de creatie van een badplaats aan zee en het ontstaan van een van de meest bijzondere kunstenaarsdorpen van Nederland.
Rene van der Heijden schetst de opkomst van Bergen aan de hand van de avonturen van Marie: een verhaal over liefde, dromen en daadkracht.

Iedereen is enthousiast over Middlemarch van George Eliot. Er worden diverse passages voorgelezen. Het is echt een boek om meerdere keren te lezen. Het volgende boek wordt van de Hongaarse Laszlo Krashnahorkai, Baron Wenckheim keert terug. De schrijver heeft afgelopen week de Nobelprijs voor de literatuur gekregen.

De boeken die verder ter tafel kwamen: Guzel Jachina De trein naar Samarkand, Erwin Mortier Godenslaap, Lea Ipy Onwaardig, Samuel Bjork De laatste ochtend, Ian McEwan Wat we kunnen weten, Marita Matthijsen Een vrije geest, het uitzonderlijke leven van Betje Wolf (kreeg ik ook erg veel zin in) Zigmunds Skujins Het bed met de gouden poot (Letse geschiedenis, kandidaat voor volgende boekenclub), Valerie Perrin Vers water voor de bloemen, Bas Heijne Voor de democratie, vrijheid is het zekere bezit voor hen die de moed hebben haar te verdedigen, en Tony Judt De vergeten twintigste eeuw, nieuwe wereldgeschiedenis.

Letland, midden negentiende eeuw. Noass Vējagals verlaat de boerderij van zijn ouders en zeilt de wereld over. Zijn broer Augusts blijft als echte landrot aan wal en stort zich op de boerderij. Noass vergaart op zijn reizen roem en rijkdom en bouwt in de kustplaats Zunte een groot stadshuis. Intussen ontwikkelt zijn dochter Leontīne zich tot een rebelse schoonheid. In de stad verspreidt zich het gerucht dat Noass zijn rijkdommen verstopt heeft in een poot van zijn bed en Leontīne raakt in de ban van de zoektocht naar haar vaders goud. Liefde, oorlogen en revoluties brengen de familieleden naar alle uithoeken van de wereld. In een meeslepende stijl, vol humor en mededogen, beschrijft Zigmunds Skujiņš de lotgevallen van vijf generaties Vējagals, die parallel lopen aan de belangrijkste gebeurtenissen van de bewogen geschiedenis van Letland van de afgelopen 150 jaar.

Betje Wolff (1738-1804) is tegenwoordig vooral nog bekend als helft van het schrijversduo dat zij jarenlang met Aagje Deken vormde. Maar voordat zij Deken leerde kennen, had Wolff al naam gemaakt als schrijfster. Met haar scherpe pen riep zij felle controverses op. In deze prachtige, aangrijpende nieuwe biografie laat Marita Mathijsen zien hoe vooruitstrevend Betje Wolff was, als schrijfster, maar ook als eigenzinnige vrouw die het opnam tegen de heersende, conservatieve moraal. Wolffs leven, zo laat Mathijsen zien, was ongekend opwindend en haar schrijverschap is meesterlijk. Geen vrouw wist ooit zo spottend over het orthodoxe geloof te schrijven. Ze nam ferm stelling tegen de onderdrukking van vrouwen, tegen de slavernij, tegen dierenmishandeling, vóór het natuurlijke, vóór democratisch bestuur. Dat maakt haar uniek, niet alleen toen, maar ook nu nog. Als dichter en romanschrijver wist zij, deels samen met Deken, bovendien de Nederlandse literatuur te vernieuwen. In de tussentijd werd zij geplaagd door ziektes, persoonlijke aanvallen en politieke omwentelingen – op haar vijftigste moest ze met Aagje naar Frankrijk vluchten. Mathijsen heeft dat alles prachtig vervlochten tot een fascinerende en uiterst leesbare biografie van misschien wel de eerste feministe van Nederland.

We waren allemaal enthousiast over Helder van Carys Davies, recentelijk genomineerd voor de Europese Literatuurprijs 2025. Ook De parel van John Steinbeck viel in goede aarde. De voorstellen voor de volgende boekenclub waren Geoff Dyer Huiswerk, Hisham Matar Vrienden (over ballingschap), Tom Lanoye Rein Aard, schelmenroman (her vertelling va het beroemde boek Reinaert de Vos), maar het wordt uiteindelijk Georg Eliot Middlemarch, recentelijk besproken in de Volkskrant door Joost de Vries, omdat het een boekenclub boek is van de VK.

Andere titels die voorbijkwamen: Ruimte maken voor het andere, Het denken van Marjan Slob, Bart van Loo, Stoute schoenen, John Steinbeck Druiven der gramschap (misschien nog een keer een boekenclub boek), Thomas Heerma van Voss, De prullenmand heeft veel plezier van mij (12 oude interviews met schrijvers uit de Revisor), Thomas Rosenboom, Gewassen vlees, Ta-Nehisi Coates Tussen de wereld en mij (als alternatief van Chimamanda Ngosi Adichi als je echt wil voelen wat het betekent om zwart te zijn), Roger Martin du Gard Luitenant kolonel de Meaumort, Geert Mak, Paul Auster Baumgartner, De wisselwachter en Rodaan al Galidi, Hoe ik talent voor het leven kreeg (als alternatief van Hisham Matar Vrienden.

De volgende twee boeken vind ik boekenclubwaardig, ze hebben allebei grote indruk op me gemaakt.

Tussen de wereld en mij’ is een lange brief van Ta-Nehisi Coates aan zijn vijftienjarige zoon, waarin hij beschrijft hoe het is om als zwarte jongen op te groeien in Amerika. Een Amerika dat zichzelf voorhoudt dat raciale tegenstellingen tot het verleden behoren, maar waar aanhoudende gewelddadige incidenten tegen de zwarte bevolkingsgroep een andere werkelijkheid laten zien.

Coates maakt pijnlijk duidelijk hoezeer racisme in de Amerikaanse cultuur zit verankerd en dat gewelddadige uitspattingen geen toevallige incidenten zijn, maar voortkomen uit scheve machtsverhoudingen en diepgewortelde maatschappelijke noties. Hij kijkt vanuit een historisch perspectief en beschrijft hoe raciale gedachten door de eeuwen heen zijn geëvolueerd. Volgens Coates is racisme vooral een fysieke ervaring, waarbij de lijfelijke dreiging tegen ‘black bodies’ telkens een andere vorm aanneemt: van slavernij en opsluiting tot buitensporig politiegeweld. Hij neemt de lezer aan de hand mee door zijn leven. Daarbij probeert hij één vraag te beantwoorden: is het in Amerika mogelijk om geweldloos in een zwart lichaam te leven

Een betoverende roman over de ervaringen van een asielzoeker met een onbarmhartig regime: polderbureaucratie zo taai als klei. Al Galidi houdt ons een spiegel voor. Een spiegel waar we niet van mogen wegkijken.’ ADRIAAN VAN DIS

Semmier Kariem vlucht uit Irak. Zeven jaar van honger, verdwalen en angst later landt hij op elf februari om negen uur – of was het om elf uur op negen februari – op Schiphol. In de chaos van die eerste dagen in Nederland kan hij zich het precieze tijdstip niet meer herinneren. Hij vraagt asiel aan. Wat hij niet weet is dat hiermee het langste wachten van zijn leven begint, in het asielzoekerscentrum, een wachtkamer die hij deelt met vijfhonderd anderen. Intussen bestudeert Semmier het land waarvan hij misschien ooit deel mag uitmaken, maar ook al verblijft hij er nu, hij blijft een buitenstaander. Hoe ik talent voor het leven kreeg is een roman over mensen die zijn onderworpen aan wetten en regels. Allemaal wachten ze, vaak jarenlang, tot hun leven opnieuw kan beginnen, en dat doen ze op hun eigen manier – de een al wat lijdzamer dan de ander.

‘”Het AZC,” schrijft Al Galidi, “is een graf waarin de tijd van een paar honderd mensen begraven ligt.” Voor dat graf richtte hij een aangrijpend monument op, dat tegelijk een aanklacht en een spiegel is. Ik schaamde me voor wat ik erin zag.’ TOMMY WIERINGA

We waren allemaal enthousiast, soms zelfs lyrisch, over het boek van James Agee Een sterfgeval in de familie. Wat een superieure stijl, wat een verbeelding, wat een mensenkennis. Er werden diverse paasges voorgelezen. Er kwamen veel voorstellen voor het nieuwe te lezen boek, o.a. Geoff Dyer Huiswerk, Auke Hulst Tandenjager (had ik heel veel zin in), Sylvie Schenk, Snel, het leven, Olivia Manning Het grote fortuin, maar de keuze viel uiteindelijk op het boek Helder van Carys Davies en De parel van John Steinbeck.

Schotland, 1843. John Ferguson, een man van de moraal, is op een immorele missie. Om de middelen te verwerven die hij nodig heeft om te breken met de gevestigde kerk en een nieuwe te stichten, vrij van de corrumperende invloed van grootgrondbezitters, is hij – ironisch genoeg – begonnen aan een missie voor een van hen: hij moet op een ver afgelegen eiland toezien op de uitzetting van de laatst overgebleven bewoner. Een kleine smet op zijn blazoen, maar ten dienste van een hoger doel, denkt hij. Toch heeft zijn vrouw Mary twijfels, die ze niet van zich af kan zetten.

Naïef, idealistisch en spiritueel als John is, is hij op zijn best een ongewone rentmeester. In het slechtste geval is hij een argeloze, weerloze man die slecht voorbereid in een gevaarlijke situatie terechtkomt, op een hem vreemde plek. Maar wat en wie John op het eiland ook aantreft, het zal tot een vuurdoop leiden die Mary en John zich nooit hadden kunnen voorstellen – een die de grenzen van hun verbeeldingskracht, spiritualiteit en moraliteit test.

Boeken die verder ter tafel kwamen: Colm Toibin The magician (biografie over de familie Mann), fantastisch, Geert Mak, De wisselwachter (biografie over de man die de wereldpolitiek vorm gaf tijdens de WO2 Harry Hopkins), een must-read, Ann Applebaum De aristocratie bv, over dictators en de redding van de autocratie (wordt online per epub toegestuurd), Giuliano Di Empoli Het uur van de wolven, Joan Williams Outclassed, how the left lost the working class and how to win them back en Bas Erlings Het spel van de populist.

Verder maakte Haye ons attent op de 5 lezingen over sterke vrouwen in het Vredeskerkje in Bergen aan zee in de Winterserie. Een daarvan gaat over Marie van Reenen-Volter van Rene van der Heijden De tsarina van Bergen, hoe een Duitse gouvernante van een ingeslapen duindorp een mondaine badplaats en kunstenaarskolonie maakte (lijkt me een heerlijk boek).

Agnes maakt de groep attent op De ongelooflijke podcast, speciaal die waarin Beatrice de Graaf te gast is en dan vooral de aflevering van 22 juni, De apocalyptische oorlog in Israel Iran en Gaza. Tineke maakt ons attent op een artikel van Alex Burghoorn in de Volkskrant maar ik weet niet meer waar dat over ging (vind wel een artikel over mindfullness in musea).

Vos Jacobsz is een tandenjager. Hij struint de slagvelden van napoleontisch Europa af op zoek naar jonge gevallenen met nog gave gebitten, waaruit tandartsen voor rijke klanten kunstgebitten fabriceren. Wanneer Vos bij Quatre-Bras het mooiste gebit vindt dat hij ooit gezien heeft, besluit hij het in Londen in zijn eigen mond te laten transplanteren. Die wonderbaarlijke tanden helpen hem door te dringen in hogere kringen, waar hij zijn oog laat vallen op een markiezin met een al even fraai gebit. Tijdens een grimmig jaar zonder zomer wijdt zij hem in in een verborgen wereld van decadentie en uitbuiting. Maar hoeveel bloed aan je handen en je tanden kun je voor jezelf rechtvaardigen?

Tandenjager is een eigenzinnige historische roman waarin gothic horror, politiek, liefde en erotiek samenkomen in een bloedstollend en uiterst actueel verhaal over klassenverschillen, roofbouw, uitbuiting en de prijs van ambitie.