• Hallo, en welkom op mijn website

    Hallo, en welkom op mijn website

    Ik geef hier boekentips, deel zinvolle informatie met mede pensionado's en je kunt meer lezen over mijn boek "Tijd van Onschuld"

Een paar weken geleden had ik een gesprek met iemand die bezig was een boek te schrijven. We kregen het over het feit dat van de non-fictie boeken vaak maar een klein gedeelte relevant is voor de boodschap die overgebracht moet worden. Er is vaak veel opvulling om het tot een vol waardig boek te maken. Ik heb dat ook ervaren in de tijd dat ik drie boeken per week moest recenseren voor RTVNH. Dat is niet te doen als je ze ook echt moet lezen. Met een roman ligt dat heel anders. daar moet je echt alles lezen. Ik ben van de week begonnen aan de nieuwe roman van Orhan Pamuk over de pest in 1901. Maar het duizelde me een beetje met al die vreemde namen, intriges, uitweidingen. Het is een roman maar de boodschap is om parallellen te zoeken met de Corona epidemie die we net achter ons hebben en hoewel dat heel interessant is werd ik er ook een beetje moedeloos van. We leren echt niets leert ons de geschiedenis. Even het boek apart gelegd (750 pagina´s) Ik had zin om even iets anders te lezen. En er liggen al drie boeken voor me klaar. Kim Ghattas. De zwarte golf, hoe de rivaliteit tussen Saoedi-Arabië en Iran het leven in het Midden-Oosten heeft verwoest. Omdat er toch eindelijk een doorbraak komt in de protesten tegen het bewind in Iran wilde ik me weer eens verdiepen in hoe het zo ver is gekomen in het Midden-Oosten.

Het is bijna niet voor te stellen, maar soennitisch Saoedi-Arabië en sjiitisch Iran waren lange tijd bondgenoten. En toen brak in 1979 de Iraanse revolutie uit, werd de Heilige Moskee in Mekka belegerd en trok de Sovjet-Unie Afghanistan binnen. Saoedi-Arabië en Iran werden felle tegenstanders en exploiteerden religie in hun rivaliserende strijd. Het gevolg: sektarisch geweld, het ontstaan van groeperingen als Hezbollah, de 9/11-aanslagen en de opkomst van is.
Zwarte golf beschrijft deze vlammende veertigjarige periode, waarbij de basis van het boek wordt gevormd door persoonlijke verhalen, zoals van een Pakistaanse anchorman, een Egyptische romanschrijver en de vermoordde journalist Jamal Khashoggi. Kim Ghattas legt hiermee de focus op de pluriforme, tot zwijgen gedoemde meerderheid die vooruitgang wil en vecht tegen de maatschappelijke duisternis sinds 1979.

Het andere boek is van Jurrien Hamer, Waarom schurken pech hebben en helden geluk, een nieuwe filosofie van de vrije wil. Ik had een interview gezien in het nieuwe programma van Coen Verbraak en daar kwam dit boek voorbij. Het is een onderwerp waar ik meer over wil lezen.

Hoe zou de wereld eruit zien zonder schuld en verdienste?

Heeft een miljonair recht op zijn rijkdom? Moeten we zelfs een moordenaar vergeven? En kan een mens ooit zijn lot veranderen? Het hangt allemaal af van ons antwoord op een fundamentele vraag: hebben we een vrije wil?
Filosofen twijfelen al eeuwen over het antwoord hierop, en sinds decennia roepen biologen en neurologen dat de vrije wil niet bestaat. Ieder jaar stapelt het bewijs tegen de vrije wil zich verder op: we zijn een product van onze genen, van onze geschiedenis en van onze omstandigheden.
Toch laat de vrije wil ons niet los. Deze mythe heeft meer invloed dan ooit – in ons strafrecht, onze economie en onze zoektocht naar geluk.
Jurriën Hamer denkt verder waar anderen terugdeinzen en stelt de rol van de vrije wil ter discussie. Waarom schurken pech hebben en helden geluk is een confronterend debuut met radicale implicaties voor onze manier van leven – van onze politiek tot onze meest intieme relaties.

Het derde boek is een tip van een vriendin nadat we een gesprek hadden over de doden die ons langzamerhand gaan omringen, het is van Pia Pera, de titel Ik heb het de tuin nog niet verteld.

Ik heb het de tuin nog niet verteld is een gelaagd boek dat de seizoenen van de tuin volgt. Over leven en dood, vol met fijnzinnige reflecties over filosofie en het dagelijkse leven, over religie en frustratie. Als het duidelijk wordt dat zij ongeneeslijk ziek is, trekt Pia Pera zich steeds meer terug in de natuur. Ze vecht zo lang als ze kan om actief te blijven, omringd door de schoonheid van haar Toscaanse tuin. Toch is ze nooit alleen. Wanneer Pia’s armen en benen het niet meer redden, is het Giulio, haar Sri Lankaanse tuinier, die haar aanwijzingen opvolgt en zowel voor haar als voor haar tuin zorgt. En dan is er nog de trouwe foxterriër die haar overal volgt, een groot aantal vrienden die komen en gaan, meditatie, lezingen en een enorme hoeveelheid boeken die het ritme van haar dagen markeren. En boven alles is er de tuin, de ware metgezel van de auteur. Het is de tuin die als een spiegel elke stemming en elk teken van haar ziekte reflecteert. En net als een tuin biedt haar boek verrassingen. Het beweegt. Het leidt ons naar donkere diepten, maar ook naar geliefde dichters, filosofen en de muziek van Abba (een Chinese dokter adviseerde haar naar hen te luisteren, omdat het therapeutisch zou werken). Ik heb het de tuin nog niet verteld is een gelaagd boek dat de seizoenen van de tuin volgt. Over leven en dood, vol met fijnzinnige reflecties over filosofie en het dagelijkse leven, over religie en frustratie. Het onderzoek dat Pia Pera uitvoert is eerlijk en licht van toon, ondanks de zwaarte van de inhoud. Zonder zelfmedelijden reflecteert zij op vragen waarop het onmogelijk is om een antwoord te geven. Vragen die elk mens raken, vroeg of laat.

Read more

19 oktober plaatste ik mijn laatste blog en vandaag is het 17 november. In die maand zijn er twee mensen die me dierbaar waren overleden, ben ik een week op vakantie geweest, heb ik voor het eerst mijn verjaardag weer eens wat uitgebreider gevierd en heb ik ondanks alles toch ook nog wel wat gelezen. De boekenclub is door omstandigheden niet doorgegaan, dus het boek van Anjet Daanje is doorgeschoven naar januari. We lezen er in die tijd nog wel een boek naast, dat van Orhan Pamuk, De nachten van de pest.

De nachten van de pest vindt plaats op het eiland Minger, in de 29ste provincie van het Ottomaanse Rijk, tijdens de derde pestepidemie in 1901. De moslims en christenen op het eiland beschuldigen elkaar van de uitbraak van de ziekte. Wanneer sultan Abdülhamit samen met Engeland en Frankrijk besluit het eiland te isoleren om verdere verspreiding te voorkomen, staan de eilandbewoners er alleen voor. Wel stuurt de sultan zijn geliefde gezondheidsinspecteur Bonkowski Pasha om meer te weten te komen over de epidemie. Wanneer korte tijd later Pasha’s dode lichaam wordt gevonden, is het onduidelijk of het een willekeurige moord betreft, of dat deze daad onderdeel is van een groter plan. De sultan vraagt zijn nichtje en haar echtgenoot, de jonge, veelbelovende dokter Nuri, om naar het eiland te gaan om dit uit te zoeken.
In De nachten van de pest beschrijft Orhan Pamuk niet alleen hoe de epidemie en quarantaine de levens van de eilandbewoners verstoren, maar hij schrijft ook op onnavolgbare wijze over nationalisme en romantiek en over de eeuwige tegenstellingen tussen het Oosten en het Westen.

Ik krijg niet graag boeken voor mijn verjaardag maar dit keer kreeg ik er een waar ik erg blij mee was namelijk de biografie over Alexander von Humboldt, De uitvinder van de natuur, het avontuurlijke leven van Alexander von Humboldt van Andrea Wulf. En zo liggen er weer twee dikken pillen op me te wachten.

Andrea Wulf beschrijft in ‘De uitvinder van de natuur’ de gedurfde expedities van de moedige ontdekkingsreiziger en bekendste wetenschapper van zijn tijd, Alexander von Humboldt, en geeft op toegankelijke wijze inzicht in zijn baanbrekende onderzoek naar de vorming van het landschap op verschillende continenten. Alexander von Humboldt (1769-1859) had een grote honger naar avontuur en ontdekkingen, hij beklom de hoogste vulkaan ter wereld, reisde door Siberië, waar de bevolking aan miltvuur leed, en deed onderzoek in de meest afgelegen gebieden. Met zijn ideeën was hij zijn tijd ver vooruit. Humboldt wist toen al dat menselijk ingrijpen effect heeft op het klimaat. Zijn gedachten werden aangescherpt door zijn vriendschappelijke relaties met Goethe en Jefferson, en vormden een inspiratiebron voor grootheden uit diverse disciplines, onder wie Darwin, Bolívar, Wordsworth en Thoreau.

Voor de rest ben ik voor het eerst in een vakantie begonnen in een boek dat op mijn laptop staat. Ik moet er aan wennen maar zie er toch de voordelen van in. Ik ben nu halverwege het boek over de familie Wittgenstein van Alexander Waugh. De Wittgensteins, geschiedenis van een excentrieke familie.

Karl Wittgenstein maakte fortuin in de ijzer- en staalindustrie en werd een van de rijkste mensen van Europa; in Wenen bezat hij een aantal paleizen. Componisten als Brahms, Mahler en Strauss kwamen er over de vloer. Zo er al een bindende factor binnen het gezin Wittgenstein was, dan was het de muziek. Als vader oefende Karl Wittgenstein een tirannieke invloed uit op zijn acht kinderen. Drie van zijn zonen pleegden zelfmoord. De vierde, Paul, werd een wereldberoemd pianist (hij verloor zijn rechterhand in de Eerste Wereldoorlog, en Strauss, Prokofjev, Ravel en Britten schreven voor hem stukken voor de linkerhand). Ludwig, de jongste zoon, werd een van de grootste filosofen van de twintigste eeuw. Bij nagenoeg alle gezinsleden grensde genialiteit aan waanzin. Het gezin werd ten slotte uiteengereten door onenigheid, geld, krankzinnigheid en twee wereldoorlogen.

Ik heb ook nog een extra abonnement op HBOMAX om interessante series te zien (in de vakantie zag ik de fantastische serie Chernobyl en ook de serie In treatment is het bekijken waard). En dan baal ik er van dat ik de nieuwe serie Shantaram van Apple tv niet kan zien. Ik heb lang geleden het boek van Gregory David Roberts gelezen en was weggeblazen. Wat een verhaal, ik snap dat ze het ooit wilden verfilmen.

Lin ontsnapt uit een Australische gevangenis en reist met een vals paspoort naar India. Hij dompelt zich onder in de kleurrijke chaos van Bombay, waar hij de trouwe gids Prabaker ontmoet en bevriend raakt met de maffiabaas Khader Khan en de ongrijpbare Karla. Onder de indruk van de armoede in de krottenwijken en gesteund door zijn nieuwe vrienden besluit Lin zijn beperkte EHBO-training aan te wenden om een kliniek te beginnen. Terwijl een niet aflatende stroom verstotelingen bij hem aanklopt, bouwt hij een nieuw leven op. Maar pas als Lin de innerlijke rust voelt om kritisch te kijken naar zijn eigen daden, komt de liefde waarnaar hij zo verlangt binnen handbereik.
Shantaram is een onweerstaanbare epische roman met een indrukwekkende levensboodschap, dat voor een groot deel gebaseerd is op het leven van de auteur.
Gregory David Roberts (Melbourne, 1952) werd na het plegen van een serie roofovervallen in Australië veroordeeld tot negentien jaar gevangenisstraf. Na zijn ontsnapping werd hij de meest gezochte man van Australië en begon hij een lange reis over verschillende continenten. Roberts woonde tien jaar in de sloppenwijken van Bombay, vervalste documenten, smokkelde wapens naar Afghanistan en werkte voor de maffia. Toen werd hij alsnog opgepakt. Nadat hij zijn straf uitgezeten had, schreef hij Shantaram.

Toon minder

Read more

Vorige week was ik met een vriendin op een informatiemarkt over het online boeven de baas worden. We hadden een paar specifieke vragen (hoe snel moet je apparaten vervangen, wat doe je met waarschuwingen dat je gevolgd wordt enz.) maar de belangrijkste boodschap was dat we ons niet te veel op moesten laten jagen door alle pushberichten. Meestal zijn het bedrijven die iets van je willen en je bang maken dat je niet up-to-date bent. Ik zeg dat ook vaak tegen mensen die zenuwachtig worden van het internet. Gewoon blijven proberen of een dag later weer eens opnieuw iets proberen. Toen ik nog in de bibliotheek werkte (5,5 jaar geleden) kwamen er niet zoveel mensen naar de digitale spreekuren, maar dat schijnt nu een stuk beter te lopen. Elke donderdag is er een inloopspreekuur en ik ben van plan om daar eens gebruik van te maken als er iets gebeurd of ik kom ergens niet uit.

Online boeven de baas

Online boeven de baas

Online criminaliteit is de afgelopen jaren flink toegenomen. Ook de vindingrijkheid van internetcriminelen wordt steeds groter. Het internet biedt criminelen nieuwe mogelijkheden. De gemeente Alkmaar, Bibliotheek Kennemerwaard en SeniorWeb willen inwoners bewuster maken van hun digitale kwetsbaarheid en hen weerbaarder maken tegen de risico’s van  online criminaliteit. Daarom organiseren zij een informatiemarkt onder de noemer Online boeven de baas. Zodat je maatregelen kan nemen tegen online criminaliteit en je minder kans loopt om daar slachtoffer van te worden.

Aanstaande vrijdag zou ik mijn tweemaandelijkse boekenclub hebben maar door omstandigheden gaat het niet door. En ik ben er niet rouwig om want ik ben me echt door Het lied van ooievaar en dromedaris van Anjet Daanje aan het heen worstelen. Misschien omdat ik voor het eerst een boek online aan het lezen was (het viel me trouwens toch wel mee) maar dat geloof ik niet. Ik vond het boek bij vlagen wel interessant, maar door alle herhalingen van thema’s begon het me te vervelen en ging ik stukken overslaan. Het was toeval dat die week een documentaire op de tv was (Walk the land) waarin twee journalisten in het landschap van Emily Bronte wandelden. Daarin kon ik horen dat er nog steeds een waas van mystiek en het geloof in geesten bestaat. Het Gothic element van het boek sprak me totaal niet aan. Sommige thema’s van het boek spraken me aan (vrouwenonderdrukking, lesbische relaties, de impact van een genie op generaties), maar toch verveelde het boek me. Jammer. Ik moet het boek nog uitlezen (656 pagina’s), maar ik begin eigenlijk liever aan een ander boek wat al klaar ligt…Het lot van de familie Meijer van Charles Lewinsky. Ik had het boek links laten liggen omdat ik dacht dat over WO2 ging en het zo’n hype was (net als die Annet Daanje trouwens) en veel te vaak wordt teleurgesteld, maar omdat ik een aantal enthousiaste lezers er over hoorden heb ik toch besloten er aan te beginnen Een lekker boek voor de winter.

Een ander boek dat ik heb liggen is van Michael Ignatieff Troost, als licht in donkere dagen. Er gebeuren zoveel nare dingen in de wereld en ook op persoonlijk vlak (weer een goede vriend begraven vorige week, pessimisme van vrienden), dat het me wel een geschikt boek leek om af en toe bij de hand te nemen. ik ken het werk van primo Levi, Albert Camus en Achmatova dus dat biedt houvast.

Wanneer we een naaste kwijtraken, wanneer we geconfronteerd worden met verlies, wanneer er sprake is van een ramp – oorlog, hongersnood, pandemie – gaan we op zoek naar troost. Ooit boden priesters en filosofen ons de woorden waarin we hoop en verlichting vonden, maar tegenwoordig lijkt die taal te verdwijnen uit ons vocabulaire, of is hij versleten. De plekken waar hij te vinden was – de kerken, tempels en moskeeën – raken leger. Sinds de zestiende eeuw zoekt de westerse wereld zijn verlichting steeds minder in historische religieuze teksten, en steeds meer bij wetenschap, ideologie en therapie. Wat doe je als je denkt: help, hoe kan ik verder? Waarom komen we vaak niet verder dan clichés om onszelf en elkaar op te beuren? Met die vragen in het achterhoofd ging schrijver en historicus Michael Ignatieff op zoek naar zielsverwanten. Hij put uit het werk van schrijvers, beeldend kunstenaars en componisten – van Job en Psalmteksten tot Albert Camus, Anna Achmatova en Primo Levi – en laat zien waar zij de troost en de moed vandaan haalden om veerkrachtig te zijn in moeilijke periodes. Troost. Als licht in donkere tijden brengt de verhalen van deze moedige kunstenaars naar het nu. Het resultaat is een doortastende en menselijke mix van onderzoek en persoonlijke overdenkingen. Michael Ignatieff laat ons op levendige wijze zien dat we onze traditie van hoop kunnen laten herleven om angst en onzekerheid het hoofd te bieden in de wisselvallige en precaire eenentwintigste eeuw.

Read more

In 1998 hadden twee kapitaalkrachtige vriendinnen en (armlastige) ik bijna De eerste Bergensche boekhandel gekocht. Een miljoen euro vroegzen ze het voor het huis, de inboedel, de goodwill, een koopje eigenlijk. Maar de eigenaar wilde per se dat het niet door speculanten gekocht zou worden en dat Bergen in het mooiste centrum van Noord-Holland een boekhandel zou herbergen. Wij waren de laatste gegadigden, maar de koop ging uiteindelijk toch niet door omdat we ook het personeel moesten overnemen. Daar kon geen sprake van zijn. Ik zou hoofdinkoper worden en tevens de belangrijkste persoon in de winkel. Er is na ons gelukkig toch nog een koper op komen dagen die de winkel overnam zodat de winkel behouden bleef. Maar die behoefte naar een eigen bedrijf waar je alles voor het zeggen hebt verdwijnt nooit helemaal en ik gun de nieuwe eigenaren nog een lang bestaan als boekhandelaar, want stoppen doe je niet als boekengek. Dat kun je doen tot je dood. De laatste jaren verschijnen er veel boeken over boekhandelaars en blijk ik niet de enige met een droom over een eigen winkel. Ook de jongere generatie ziet er jog steeds brood in en gelukkig maar.

Zo las ik recentelijk het boek van Shaun Bythell Dagboek van een boekverkoper (die elke dag de schamele opbrengsten noteert en amper zijn hoofd boven water kan houden) en ook De boekhandel van Algiers van Kaouther Adimi. Voor mijn vriendin had ik De boekhandelaar van Florence van Ross King op de kop weten te tikken (voor mij te zware kost). En nu heb ik in de VPRO-gids een paar nieuwe titels gezien van boekhandelaars over hun boeken. Het boek Mijn boekhandel in Cairo van Nadia Wassef en Alba Donati De boekhandel in de bergen.

In 2002 begon Nadia Wassef met haar zus Hind en hun goede vriendin Nihal een boekhandel in Caïro. Het was een onbezonnen idee in een land dat na decennia aan falend beleid in een economische en culturele crisis was geraakt. Er was geen infrastructuur en voor zover bekend ook geen markt voor boeken. Toch gingen de drie jonge vrouwen niet gehinderd door enige kennis aan de slag.
In Wassefs geestige, openhartige terugblik op de jaren waarin hun winkel, Diwan, uitgroeide tot een geliefde boekhandelsketen, laat ze zien hoe hun keuzes van invloed waren. In een door de islam gedomineerde samenleving benadrukten zij door hun selectie boeken juist de pluriformiteit van de Egyptische cultuur en geschiedenis. In een door mannen gedomineerde stad werd Diwan een ontmoetingsplaats voor vrouwen, niet in de laatste plaats door die ene zeldzaamheid: een schone wc. Zo vertelt Wassef via de ontstaansgeschiedenis van deze geliefde plek ook het grotere verhaal van Egypte.

Tegen alle adviezen in vertrekt Alba Donati naar Lucignana, haar geboortedorp in het pittoreske Toscane, om daar, omgeven door bos en bergen, haar eigen boekhandel op te richten. Overdag staat ze in de winkel, ’s nachts heeft ze eindelijk tijd om te lezen in de boeken van onder andere Annie Ernaux en Pia Pera. Het is nooit te laat een droom te verwezenlijken. We lezen mee in het dagboek van Donati, die beschrijft hoe ze de boeken selecteert en een naam opbouwt. Maar al na een maand breekt er een brand uit in de winkel. Het is de steun van haar dorpsgenoten en jeugdvrienden die haar erbovenop helpt. Vloeiend en beeldrijk rijgt ze deze gebeurtenissen aaneen met dorpsverhalen, natuurbeschrijvingen en gedachten over de beste boeken, inspirerende auteurs en de meest memorabele personages. Langzaam maar zeker weet Donati iedereen te overtuigen: ze is een onervaren maar geboren en gepassioneerd boekverkoper. Deze boekhandel in de bergen, waar ze thuis is tussen dorpsgenoten en vrienden, is een toevluchtsoord voor gelijkgestemden. Met essays van Steven Van Ammel, Boekhandel in het hart van Europa (Boekhandel Passa Porta), en Margreet de Haan, Boekhandel aan zee (Boekhandel ’t Spui)

Voor vanavond verheug ik me op de verfilming op HBOMax van het boek van Penelope Fitzgerald De boekhandel.

Als laatste toch nog even vermelden het boek Echte liefde vind je in de boekwinkel van Veronica Henry. Als ik die de komende tijd niet in de kisten vind dan ga ik die zeker een keer uit de bibliotheek halen.

Read more

Ik las een column van Michel Krielaars over zijn top 5 van goede boeken. Daaronder was ook de titel Vragen deed je niet van Lida Winiewicz. Daarin wordt het levensverhaal van haar buurvrouw verteld die een ongelooflijk hard bestaan had geleid als boerin. Ik heb het boek meteen uit de bibliotheek gehaald omdat deze vrouw ongeveer in hetzelfde tijdperk leefde als mijn moeder. Voor de Eerste Wereldoorlog geboren en al op jonge leeftijd ergens gestald (mijn moeder bij een slager, de hoofdpersoon van dit boek in een café). Mijn moeder wilde niet als boerin eindigen omdat ze gezien had hoe zwaar dat leven was geweest voor haar vader die een broze gezondheid had (de meeste vrouwen rond die tijd kwamen op een boerderij terecht) en trouwde met iemand die een kantoorbaan zou krijgen. De hoofdpersoon van Vragen deed je niet moet fysiek heel sterk zijn geweest want ze kan heel veel aan en is trots op wat ze bereikt heeft in haar leven. Ze nam het leven zoals het kwam en vertrouwde vooral op zichzelf. Wat je vooral zo bijblijft hoe die generatie heeft afgezien. Je kunt dingen niet naar je hand zetten is de boodschap. Hoe mensen daarmee om gaan blijft het belangrijkste ingrediënt om niet verbitterd te raken. Een heel bijzonder boekje (in een lange middag uit).

Jarenlang had Winiewicz een buitenhuis op het platteland. De arme boerin ernaast, die de sleutel van haar huis had, bekende eens dat ze als er niemand was daar ging zitten, genietend van de rust en denkend aan haar verleden. Dat verleden tekende Winiewicz op in dit authentieke relaas van de 77-jarige vrouw, geboren voor de Eerste Wereldoorlog, die haar leven lang keihard heeft moeten werken. Maar verbitterd is ze geenszins; ze is juist vol trots op het leven dat ze zelf heeft opgebouwd. En terwijl ze herinneringen ophaalt aan de grote liefde die ze heeft gekend, vertelt ze en passant over het veranderde boerenleven in de afgelopen eeuw.

Over afzien gesproken. Vorige week kreeg ik het boek van Eva Meijer Zee nu in mijn handen gedrukt. dat boek gaat over Nederland dat verzwolgen wordt door de zee. Elke dag een kilometer meer landinwaarts. Ik vond de eerste helft heel vermakelijk omdat het zo goed de mentaliteit schetste van hoe Nederland in elkaar zit. De eerste week als alleen de kuststrook getroffen is en niemand weet hoe het verder zal gaan worden er vergaderingen belegd, commissies en werkgroepen gevormd, experts op het probleem gezet precies zoals je verwacht in Nederland. We zijn een land van geklets geworden. Meijer deelt heel wat sneren uit en dat is altijd leuk, maar als ze de ramp naar het persoonlijke trekt van een paar mensen wordt het het minder interessant voor mij en haak ik af. Te vreemd (we worden massaal opgevangen door Duitsland!), te veel een idee uitwerken (ik woon wel in de kuststreek!)

Een tweede boekentip van Michel Krielaars ligt nu op mij te wachten. Het is van Slobodan Snajder, De reparatie van de wereld. Een mythische, epische roman (volgens de recensenten), het kan niet op. Nou daar had ik dus zin in.

Georg Kempf is een Kroaat met Duitse wortels. In de Tweede Wereldoorlog wordt hij als ‘Volksduitser’ door de SS ingelijfd en trekt hij door Polen. Maar hij deserteert en komt terecht bij een Pools-Russische sabotage-eenheid. Na de oorlog keert hij terug naar zijn geboorteland. Daar ontmoet hij de liefde van zijn leven, Vera.

Vera en Kempf hadden elkaar moeten doden als ze elkaar in de oorlog waren tegengekomen want Vera is een Kroatische communiste, die als partizaan tegen de nazi’s vocht. Ze zetten een zoon op de wereld, de verteller van de roman, maar het besef dat ze ooit vochten in twee kampen die elkaar op leven en dood bestreden, leidt tot een steeds grotere vervreemding en de ondergang van hun huwelijk.

Kempf worstelt zijn hele leven met de vraag: wie ben ik, bij wie hoor ik, hoe moet ik leven? Hij wordt zich bewust van een treurige historische continuïteit: ‘altijd hetzelfde’, verzucht hij in de jaren negentig tijdens de Joegoslavische burgeroorlog. Altijd hetzelfde, een constatering actueler is dan ooit.

Read more

De afgelopen week ben ik begonnen in het fantastische boek van Lea Ypi Vrij; over het opgroeien aan het einde van de geschiedenis (inmiddels in meer dan 20 talen vertaald). Omdat we dit jaar naar Albanië zouden gaan had dit boek mijn interesse gewekt. Ypi groeide op in het geïsoleerde land Albanië en was 12 toen de omslag kwam van communisme naar een democratie met politiek pluralisme. Het wrange van het boek is dat haar familie haar heeft laten geloven dat ze in het beste land ter wereld woonden terwijl beide families vreselijk te lijden hadden gehad van de terreur. Zij werd ineens getuige van een totaal andere moeder die politiek actief werd en krijgt beetje bij beetje de vreselijke geschiedenis te horen van haar oma (opgegroeid aan het Ottomaanse hof) die als enige van de rijke familie heeft overleefd. En zo mooi beschreven vanuit het kinderperspectief (eerste deel). Tegenwoordig is Ypi hoogleraar aan de London school of economics.

Wat is de ware betekenis van vrijheid? Lea Ypi groeit op in Albanië, een van de meest geïsoleerde landen ter wereld, waar communistische idealen de plaats van religie innemen. Deze laatste stalinistische uithoek van Europa wordt geteisterd door schaarste en politieke executies, maar voor Lea is het haar thuis. Een plek waar mensen gelijk zijn en buren elkaar helpen – een plek van saamhorigheid en hoop. Een jaar na het neerhalen van de Berlijnse Muur komt het socialisme in Albanië in een vrije val terecht. Verkiezingen, kledingkeuze en religie worden ineens vrijgegeven, maar fabrieken sluiten, banen verdwijnen en het land gaat failliet. Terwijl de droom van haar ouders’ generatie verwordt tot de desillusie van de hare en familiegeheimen aan het licht komen, begint Lea zich af te vragen wat vrijheid nou echt betekent. Vrij is een onvergetelijk boek over volwassen worden te midden van politieke onrust. Ypi verkent op ingenieuze wijze de grenzen van vooruitgang en de last van het verleden, belicht de dunne lijn tussen idealen en werkelijkheid en onderzoekt waar onderdrukking en vrijheid elkaar raken.

Het andere boek dat op mijn leestafel ligt (en dat ik gisteren op mijn werk in de kist vond) gaat ook over het zelfde onderwerp en is van Nausicaa Marbe Wachten op het westen. Ik hoorde recentelijk Marbe op de radio over haar nieuwste boek en had meteen zin om het boek te lezen. Haar ouders stuurde haar toen de 19 was weg uit Roemenië omdat ze haar een beter leven gunde, maar die beslissing heeft natuurlijk dramatische gevolgen voor haar leven gehad. Het boek stond al maanden op de reservering bij de bibliotheek, maar ik had het boek weer eens eerder in de kringloop dan in de bibliotheek. Blijft apart.

Bovenop deze twee boeken vond ik afgelopen zaterdag op een straatrommelmarkt voor een euro de dikke biografie van Karl Marx; grootheid en illusie van Gareth Stedman Jones. Wat een vondst. Ik ga zeker een poging doen om deze dikke pil te lezen.

De 19de eeuw was een periode van ongekende veranderingen. Intellectueel, sociaal, economisch, religieus, technologisch – de uitdagingen waren groter dan ooit. Afstanden werden kleiner, steden groeiden en de nieuwe fabrieken leverden een golf van uitvindingen op. In de nasleep van de Slag bij Waterloo vond tegelijkertijd Europa-breed een debat plaats over de werkelijke betekenis van de Franse Revolutie en de hoop en angsten die deze had voortgebracht. Midden in deze discussie staat Karl Marx, de zoon van een Joodse bekeerling uit het Rijnland, een man die zijn hele leven zou wijden aan de studie naar de raadsels en paradoxen van de 19de-eeuwse wereld.

Gareth Stedman Jones neemt de lezer mee naar de wereld van Karl Marx en de ontwikkeling van zijn gedachtegoed. Als geen ander slaagt hij erin de mens en zijn ideeën begrijpelijk te maken. Met als opvallendste onthulling dat Marx aan het eind van zijn leven zijn geloof in zijn communistische theorieën verloor en Het Kapitaal niet wilde voltooien omdat hij meende dat zijn analyses onjuist waren – iets wat zijn vriend, medewerker en volgeling Friedrich Engels wist te verdoezelen.

Nog een laatste tip van een heel wonderlijke boek (wat gebeurde er nou echt, was de hond dood of was het zusje dood) wat me toch in de greep kreeg, De overlevenden van Alex Schulman. Over hoe een trauma een hele familie een heel leven in de greep houdt. Kom ik toch weer even over de laatste zomergast Bessel van der Kolk. Ik vond het een hele inspirerende avond. Eem kwart van de mensheid maakt trauma’s mee en de psychiatrie zou daar meer aandacht aan moeten besteden.

Een weergaloos verhaal over een disfunctionele familie De grote literaire bestseller uit Zweden. Een weergaloos en intens verhaal over een disfunctionele familie en de gevolgen van een groot trauma uit het verleden.

Drie broers keren terug naar het vakantiehuis bij het meer waar twintig jaar eerder een ongeluk heeft plaatsgevonden dat hun leven voor altijd heeft veranderd. Ze hebben de as van hun overleden moeder mee om uit te strooien. Dat het hun moeders wens was om niet naast het graf van hun vader uitgestrooid te worden, ontdekken ze pas de avond voor de crematie via een brief die de broers in haar appartement vinden.

Read more

We hadden allemaal het boek De maarschalk van Zora Del Buono met redelijk plezier gelezen, maar vonden ook dat je het niet echt een historische roman mocht noemen omdat daarvoor te veel gaten zaten in de historische vertelling. Het volgende boek dat we bespreken (21 oktober) is van Anjet Daanje Het lied van ooievaar en dromedaris. Verschillende van ons hebben haar vorige boek De herinnerde soldaat gelezen, een bijzonder boek, maar ook een boek dat doorzettingsvermogen vereist (waarschijnlijk net als haar nieuwste boek). Tip: er is een website van Anjet Daanje waar veel te vinden is over de roman.

Andere boeken die voorbij kwamen: Hanya Yanagihara, Naar het paradijs (favoriete boek van Barack Obama in 2022 waar ik wel zin zou hebben), Slavoj Zizek, Event; filosofie van de gebeurtenis, Sandra Langereis, Erasmus (zeer aanbevolen, zeer gedetailleerd), dat ons in e-book vorm wordt toegestuurd, Eva Meijer, Zee nu (een boek dat we denk ik allemaal de komende jaren moeten lezen), Menno Witteveen, Reinier Pauw (NRC recensie van vandaag over de eerste oligarch in Amsterdam) en als laatste Bessel van der Kolk, Traumasporen, het herstel van lichaam, brein en geest na overweldigende ervaringen. Deze psychiater is volgende zondag de laatste zomergast, dus allemaal kijken, het zal interessant zijn wat hij te melden heeft.

Zee nu is als de zee – grillig, woest en onvoorspelbaar, dreigend en uiteindelijk troostend. Het duurde even voor de mensen begrepen wat er aan de hand was. De zee komt de ene dag verder het strand op dan de andere. Een enkele strandwandelaar voelde wel dat er iets niet in de haak was. Maar wat? De zee wint elke dag een kilometer terrein. Polders aan de kust lopen vol en de boulevard van Scheveningen staat blank. De minister-president geeft een persconferentie en Defensie stuurt soldaten naar de dijken. Op Twitter roepen complotdenkers Actie!, de Action adverteert: Eenmalig! 4 reddingsvesten voor de prijs van 3! Wetenschappers komen van heinde en verre om dit zeldzame fenomeen te onderzoeken. Duitsland stelt sportzalen voor de geëvacueerde buren ter beschikking. De koning vertrekt naar zijn vakantiehuis in Mozambique. Maar waar moeten de herten heen? En hoe zal het de blijvers vergaan die hun kampement opslaan op de daken van kantoorgebouwen in de Randstad? Als de mensen geëvacueerd zijn en de laatste meeuwen hun heil elders zoeken, volgen wij activiste Arie, scholier Wilg en oceanograaf Paula van der Steen op hun tocht over de nieuwe zee, en ontdekken hoe het water hun kijk op de wereld fundamenteel verandert. Zee nu is als de zee – grillig, woest en onvoorspelbaar, dreigend en uiteindelijk troostend. Het is een roman over het grootste gevaar van dit moment, over Nederland, over de natuur die ons bedreigt en koestert en over de mens, die gedwongen wordt zichzelf opnieuw uit te vinden.

En nu vergeet ik toch nog een boek en wel De machine, in de ban van booking.com van Stijn Bronzwaer, Joris Kooiman en Merijn Rengers.

Booking.com, een van de rijkste en succesvolste internetbedrijven van Europa, is al vijfentwintig jaar een mysterie. Iedereen kent de website, maar niemand kent de mensen en verhalen achter dit oer-Hollandse bedrijf in Amerikaanse handen. Tot nu. Drie NRC-journalisten reconstrueren in detail het wrange internetsprookje van Booking.com, dat eind jaren negentig begon als een idee van een groepje techniekstudenten uit Twente en uitgroeide tot het grootste en machtigste hotelboekingsplatform ter wereld.
Dit is het niet eerder vertelde verhaal van de opkomst, hoogtij en het morele verval van Booking, vol extravagante feesten, uit de hand gelopen internetexperimenten, bedrogen aandeelhouders, handtastelijke managers en ruzies in de boardroom. Maar vooral is dit het verhaal van een bedrijf dat een weergaloze online geldmachine bouwde, en in de eeuwige zucht naar meer de mensen achter de machine vergat.

Read more

Zondag ga ik een weekje met vriendinnen (allebei ook fanatieke lezers) mee naar Frankrijk en de belangrijkste vraag (over kleding maken we ons niet druk) is zoals altijd wat er mee gaat aan boeken. In mijn tas zit het boek van Lionel Shriver Bezit (en daarnaast zat deze week ook nog haar titel De Mandibles in een boekenkist). Met Shriver zit je altijd goed en is er ook nog vaak wat te lachen. Daarnaast heb ik een boek van Arundati Roy, Slapen op Jupiter (over machtsmisbruik in een ashram) en als laatste het boek van Ottessa Moshfegh Mijn jaar van rust en kalmte. En als het nu heel warm wordt kunnen ze alle drie gelezen worden.

Maar nu nog even naar een paar heerlijke boeken die ik de afgelopen weken heb gelezen. Allereerst het boek Verloren in het paradijs, de onwaarschijnlijke redding van 3 militaire uit de onherbergzame jungle van Papoea- Nieuw-Guinea van Mitchell Zuckoff. Dat is zo’n boek waarin ik begin en niet meer stop dat het uit is. Er staat zoveel meer in dan het spannende verhaal. Je komt veel te weten over de tweede Wereldoorlog, het racisme binnen de Amerikaanse krijgsmacht. Je kunt merken dat er jaren van research zitten in zo’n boek. Een mooi detail is dat er voor het eerst een reddingsoperatie o touw werd gezet, eigenlijk onmogelijk, omdat er iets van 8 vrouwen in dat vliegtuig zaten, dat was een unicum in de oorlog. Als je bedenkt dat er tijdens WO2 600 vliegtuigen zijn neergestort in dat gebied mag deze redding met recht een mirakel worden genoemd. Er komen ook veel kleurrijke figuren in voor die je je vandaag de dag niet meer voor kunt stellen. Nederland speelt ook zijdelings af en toe een klein rolletje. het was tenslotte Nederlands grondgebied. Ik ga misschien ook nog wel eens zijn boek 13 hours lezen, over de aanval van een aantal terroristen op een een Amerikaanse pots in Benghazi in 2012.

Nederlands Papoea-Nieuw-Guinea, 1945.
Wat een pleziervlucht van een groep Amerikaanse militairen over een pas ontdekte paradijselijke vallei had moeten worden, loopt uit op een drama wanneer hun vliegtuig neerstort in de onontdekte en onherbergzame jungle. De drie overlevenden, waaronder één vrouwelijke officier, moeten zien te overleven tussen duizenden kannibalen in het ondoordringbare oerwoud in De Groene Vallei, die nagenoeg onbereikbaar is.

Onmiddellijk wordt alles in het werk gesteld de overlevenden te redden en een toevallig op het eiland aanwezige groep Filipijnse parachutisten moet alles op alles zetten om op tijd op de plaats van de crash te zijn. Een ex-juwelendiep met een alcoholprobleem weet zich bij de expeditie aan te sluiten als filmmaker en ook journalisten doen er alles aan om als eerste een stuk over deze gewaagde reddingsmissie te kunnen schrijven.

Van een heel andere orde was het boek De eenzaamheid in het leven van Lydia Erneman van Rune Christiansen. Over een vrouw, dierenarts, die in eenzaamheid is opgegroeid op een boerderij in Noord-Zweden maar die je toch het gevoel geeft dat ze zich verbonden weet met de mensen om haar heen. En dat ga je met haar meevoelen.

Als laatste, ik vond in een kringloopwinkel het boek van E.T.A Hoffmann, Leven en opvattingen van kater Murr. Die vindt je bijna nooit, ik houd wel van de Duitse schrijvers en hij was bijna voor niets.

Read more

Ik was weer in diverse boeken begonnen maar had ze ook weer terzijde geschoven. Het zal wel met de constante stroom slecht nieuws te maken hebben waar we dagelijks mee geconfronteerd worden. Het boek van Abdulrazak Gurnah (Nobelprijs voor de literatuur) Paradijs staat weer zo vol ellende, slavenhandel in de 21e eeuw, neokolonialisme, dat ik er mee stopte. Dan maar liever naar een historische verhandeling over de zoon van Columbus, De gezonken verzameling van Ferdinand Columbus van Edward Wilson Lee, uitgeroepen tot het beste non-fictieboek van 2021 en een must voor iedereen die van boeken houdt omdat Ferdinand eigenlijk de eerste echte bibliothecaris was van de Westerse wereld. Ik heb er een avond in zitten lezen en het was een bijzonder boek, maar ik vond het toch net wat te wetenschappelijk om lekker door te lezen (bijna 500 pagina’s).

De gezonken verzameling van Ferdinand Columbus vertelt het ongelofelijke verhaal van de buitenechtelijke zoon van Christoffel Columbus, Ferdinand Columbus, die de prestaties en bekendheid van zijn vader wilde evenaren door alle kennis ter wereld te verzamelen onder één dak. Hij was een van de eerste visionairs die het belang van de uitvinding van de drukpers begreep en zag hoe een enorme schat aan beschikbare informatie de manier van denken en de hele maatschappij zou kunnen veranderen. Ferdinand reisde jarenlang door de Nieuwe Wereld, hielp de eerste kaarten van de moderne wereld te ontwerpen, reisde naar elke grote stad van Europa en kende de belangrijkste figuren van zijn tijd – van het Spaanse koningspaar tot Erasmus, Thomas More en Albrecht Dürer. Hij schreef de eerste biografie van zijn vader, en schiep daardoor de legende van Columbus die honderden jaren bepaalde hoe Europeanen de wereld zagen. Hij verzamelde ook de grootste collectie geprinte afbeeldingen en muziek uit die tijd en richtte waarschijnlijk Europa’s eerste botanische tuin op en de allergrootste privébibliotheek die er op dat moment te vinden was.

Ik ben hierna eindelijk doorgegaan in het boek Pachinko van Min Jin Lee, wat ik een paar maanden geleden ook terzijde had gelegd, maar me wel boeide. En ik werd niet teleurgesteld. Ook weer een boek over in dit geval Koreaanse immigranten die een nieuw leven moeten opbouwen in Japan en te maken krijgen met discriminatie, intimidatie, maar die veerkrachtig genoeg zijn om uiteindelijk succesvol te worden. Een Pachinko is trouwens een gok/speelhal waar veel Koreanen in Japan in terecht kwamen omdat ze werden geweerd uit andere beroepen.

En weer stond ik voor mijn eigen kast om te zien of ik wat kon vinden waar ik een beter humeur van kreeg en ik vond het boek van John Steinbeck Reizen met Charley, een zoektocht naar Amerika. Het gekke was dat ik wel met veel plezier het boek van Geert Mak Reizen zonder John had gelezen, maar het boek waar dit boek op is gebaseerd niet. En ik werd meteen weer gegrepen door de stijl en de observaties van de road-trip die Steinbeck maakte door Amerika in 1962. Als je een boek leest wat je meteen boeit kun je uren door en heb je geen last van ongedurigheid. Het boek geeft zo veel inzicht in het Amerika van toen die al de contouren krijgt van wat we nu zien. Het excessieve consumentisme, de enorme opkomst van het plastic (Steinbeck kan zich daar enorm over opwinden) het verdwijnen van lokale gewoonten, de verschillen tussen de staten. Het is een tijd die je zelf ook kent en herkent als een tijd die verdwenen is. Het is een echte klassieker. Ik heb meteen een paar andere titels van Steinbeck die ik nog niet had gelezen aangevraagd, Aan een onbekende god en Muizen en mensen.

Read more

Ik werd er totaal door overvallen, ik heb corona opgelopen. Waarschijnlijk door een optreden in een bejaardentehuis met ons koor. Gelukkig niet al te ziek, een paar dagen flinke hoofdpijn, wat verkoudheid, maar je moet toch 5 dagen in quarantaine. Dan wordt het meteen kijken of je genoeg goede boeken in huis hebt. Ik heb altijd wat boeken achter de hand voor als ik niets op de plank heb liggen, wat nu het geval was. Ik begon met Antonio Munoz Molino, Ruiter in de storm, maar ondanks de fantastische recensies ben ik daar toch snel in gestopt. Misschien omdat ik al te veel boeken heb gelezen over de Franco tijd in Spanje? ik weet het niet. Ook Herman Hesse, Het kralenspel heb ik vrij snel weggelegd. Ik was er al voor gewaarschuwd dat het een roman was waar je veel concentratie voor nodig had. Het lag ook een beetje aan de kleine letters en de ouderwetse vertaling dat ik niet verder ging. Toen ben ik maar even bij vrienden langs gegaan om wat boeken op te halen. Ik heb De boekhandelaar van Algiers gelezen van Kaouthar Adimi, waar ik ook niet erg enthousiast overwas. Te fragmentarisch, te en passant de wrede koloniale geschiedenis van Algerije er tussen gepropt, nee het was niet slecht, maar ik vond het ook niet heel boeiend. Daarna begon ik aan Het revolverschot van Virginie Loveling, een honderd jaar oud Belgisch boek, nu opgenomen in de canon van de Belgische literatuur, maar weer haakte ik af. In Wormmaan van Marieke Heitman ben ik begonnen, maar die krijgt een tweede kans.

En toen begon ik aan Manhattan Beach van Jennifer Egan en ik was meteen in de ban. Ik kan me herinneren dat ik haar vorige boek Bezoek van de knokploeg niet heb uitgelezen, maar dit boek heeft me meteen in de greep. Wat een schitterende stijl en wat spannend geschreven. Vooral het thema van vrouwen die in een mannenwereld weten binnen te dringen en daardoor voor ons de weg hebben bereid naar echte deelname van vrouwen aan het publieke leven spreken me aan. Wat dat betreft is de Tweede Wereldoorlog niet alleen emanciperend geweest voor de zwarte bevolking, maar ook voor vrouwen. Egan heeft net een nieuwe boek geschreven, Het snoephuis, en ik denk dat ik daar ook binnenkort aan ga beginnen. Het is een boek over een modern thema, hoe de technologie greep krijgt op ons onbewuste.

In de rustige verteltrant die het boek eigen is ontrafeld langzaam en vanuit wisselende hoofdpersonen, zich een kluwen van geheimzinnigheid. Het verhaal meandert door de levens van Anna, Eddy Kerrigan en Dexter Styles en laat steeds de lezer de sfeer van de (oorlogs)tijd en het New York van die jaren proeven. De schrijfstijl van Egan is heel prettig, helder en tegelijk zijn zinnen regelmatig prozaïsch naast nuchter beschrijvend. De personen komen echt tot leven, bereiken vanaf het papier je fantasie en prikkelen je verbeeldingskracht. Ze is trefzeker in het inbouwen van historische onderdelen in het verhaal, waardoor de complete sfeer geschapen wordt om helemaal in te leven.
Jammer dat aan het einde alles zich in zo’n sneltreinvaart ontwikkeld dat je even het gevoel krijgt dat je een aflevering van een serie gemist hebt.

Het is 2010. De succesvolle, maar rusteloze ondernemer Bix Bouton spreekt een professor van Columbia University, die experimenteert met het menselijk geheugen. Tien jaar later geeft Bix’ nieuwe technologische programma Greep op uw onbewuste toegang tot al je herinneringen, die je bovendien met anderen kunt uitwisselen. Het systeem verleidt velen – hoewel niet iedereen. Egan weeft de verregaande gevolgen van het programma door de levens van verschillende personages, wier paden zich meermaals kruisen. In haar spectaculaire verbeeldingswereld bestaan er ‘ tellers’ die menselijke verlangens opsporen en uitpluizen, en ‘ontduikers’, die het collectief bewustzijn ontduiken omdat ze inzien wat de prijs is van ‘een hapje van het snoephuis’.

Read more